السيد محمد باقر الداماد ( الميرداماد )
123
تقويم الايمان وشرحه كشف الحقائق للعلوي ( تعليقات النوري )
شروح وحواشي تقويم الإيمان الف . حواشي وتعليقات : حواشي وتعليقات تقويم الإيمان را مىتوان به سه دسته تقسيم كرد : 1 . حواشي بر جاى مانده از شاگردان بلا فصل مصنّف : اين حواشي در واقع تقريرات درس أستاذ وبيانات خود مير است ، ونه ديدگاههاى شخصي ، تفسيري وانتقادى آنها . اين دسته از حواشي از حيث كميّت كمترين حجم را به خود اختصاص دادهاند . 2 . در رتبهء بعدى حواشي خود مصنّف قرار دارد . 3 . عمدهترين ، ارزشمندترين وغنىترين حواشي تقويم الإيمان از آن حكيم ملّا على نوري است . أو به واسطهء تسلّط بر مباني تمامى مشارب فلسفي وتمهّر در تبيين آنها ، در اندك حواشي وتعليقات خود بخوبى از عهدهء تبيين وتفسير كلام مصنّف برآمده است . ب . شروح : تا آنجا كه نگارنده اطّلاع دارد ، تقويم الإيمان ، داراى چهار شرح است : 1 . شرح تقدمة تقويم الإيمان / المعلّقات على تقويم الإيمان : كه گاه نيز به اشتباه از آن با عنوان تقويم الإيمان ياد شده است ، شرح مبسوطي است از خود مير بر خطبهء كتاب تقويم الإيمان ، در بيان واثبات فضائل حضرت أمير عليه السّلام با استناد به روايات . پيش از اين در ضمن فهرست آثار مير به اين اثر اشاره كرديم . همان گونه كه گذشت اين شرح در سال 1412 ه . ق به زيور طبع آراسته شده است . 2 . كشف الحقائق : اين شرح كه توسّط مير سيّد احمد علوي ، وارث معنوي واز برجستهترين شاگردان مصنّف نگاشته شده ، عميقترين ومهمّترين شروح تقويم الإيمان به شمار مىآيد . شارح دوبار به فاصلهء زماني نزديك به ده سال ، اين شرح را تحرير كرده است . أو پس از آنكه براي نخستين بار شرح را به پايان رساند آن را به شخصي به نام أمير محمّد مؤمن اهداء كرد . در برگ نخستين كتاب كه به منزلهء صفحهء تقديم آن است به خطّ خود چنين نوشته است :